Energie

SLIMME WARMTE VOOR HIGHTECH KAS

Thermeleon schaalt de productie van de eerste passieve Warmtebatterij voor hightech kassen verder op. Met deze innovatie helpt het bedrijf de glastuinbouw om duurzamer en energiezuiniger te telen. “De vraag vanuit de sector groeit sterk en we zijn nu volop bezig om productie, implementatie en team mee op te schalen”, zegt oprichter Jildou de Jong. Rabobank ondersteunt het bedrijf met kennis, netwerk en financiering.

Tekst: Annemarie Gebrandy
Fotografie: Sharon Schouten

De eerste passieve Warmtebatterij van Thermeleon, speciaal ontwikkeld voor hightech kassen, mag een wereldprimeur uit Nederland worden genoemd. Het systeem draagt bij aan een stabieler kasklimaat en betere gewasgroei, helpt de glastuinbouw richting klimaatneutraliteit en levert telers een flinke besparing op hun energierekening op. Thermeleon bevindt zich volop in de schaalfase, zegt De Jong. “We werken aan verdere opschaling van de productiecapaciteit en het team, zodat we een groter aantal hectares per jaar kunnen bedienen en de groeiende vraag vanuit telers kunnen invullen.”‍

Efficiënte voedselfabriek
Jildou de Jong voerde in 2015 naast haar studie technische natuurkunde aan TU Delft een project voor een klimaatcomputerbedrijf uit. Daar ontdekte ze hoe geavanceerd kassen zijn. “Ik kwam erachter dat 80 procent van de hightech kassen wereldwijd door Nederlandse bedrijven wordt gebouwd”, vertelt ze in haar kantoor in de Rotterdamse Van Nellefabriek. “Ik realiseerde me dat we hiermee ’s werelds meest efficiënte voedselfabriek hebben. Dat betekent dat we flink kunnen bijdragen aan een klimaatneutrale glastuinbouw wereldwijd.”

In 2020 zette De Jong samen met bouwkundige Liesanne Wieleman Thermeleon op, waarmee ze een passieve Warmtebatterij op basis van Phase Changing Materials (PCM) speciaal voor hightech kassen ontwikkelde. “Overdag smelt het materiaal door het broeikaseffect, ’s nachts kristalliseert het weer, waarbij warmte vrijkomt”, legt ze uit. “Zo koelt de Warmtebatterij de kas overdag door overtollige warmte op te slaan en geeft die ’s nachts weer af, als het koud is. Op die manier maak je optimaal gebruik van de kas als energiebron.” De technologie voorkomt ook hitte- en koudestress bij gewassen. “Het kasklimaat wordt homogener en doordat de ramen minder open hoeven, lekt er minder warmte en CO2 weg. Dat scheelt energie en draagt bij aan een betere gewasgroei.”

'WARMTEBATTERIJ IS ONDERDEEL VAN HET TOTALE ENERGIESYSTEEM'

Groeiende interesse

De Jong merkt dat de interesse voor de Warmtebatterij vanuit de sector flink toeneemt. Dat komt mede doordat de technologie inmiddels op grotere schaal in de praktijk draait en positieve resultaten laat zien. “We hebben de Warmtebatterij op een grootschalige 1-hectare opstelling bij Koppert Cress verder kunnen ontwikkelen, samen met directeur Bart van Meurs van Division Q. Daar is de technologie bewezen binnen een lichtminnende potplantenteelt. Daarnaast realiseren we momenteel ook de eerste integraties bij groentetelers.”

De installatie bij Koppert Cress fungeerde als een ‘livinglab’. Naast de Warmtebatterij is een uitgebreid netwerk van sensoren aangebracht. Daarmee kan nauwkeurig het verschil voor én na installatie worden gemeten en de impact op klimaat, temperatuur en warmte-afgifte in kaart worden gebracht, aldus De Jong. “Samen met de teler is ook gekeken naar optimale instellingen, zoals schermgebruik en raamstanden. Deze praktijkdata vormen een belangrijke basis voor verdere uitrol.” Elke kas vraagt daar- bij om een eigen aanpak. “We hebben de Warmtebatterij geschikt gemaakt voor verschillende kastypen en ontwikkelen per situatie een passende integratie.”

De Warmtebatterij is, anders dan een traditionele batterij, dankzij PCM volledig passief. “Je bent niet afhankelijk van netcapaciteit en kan zelfs de netbelasting verlagen”, legt De Jong uit. “Telers besparen er 15 tot 30 procent mee op hun energierekening, mede doordat er nauwelijks operationele kosten zijn. En dankzij overheidssubsidies op de investeringskosten is de businesscase extra aantrekkelijk.”

Kennis breed delen

Thermeleon werkt actief samen met onderzoeksinstellingen als TNO, Wageningen University & Research en Delphy en partijen als Royal Lemkes en Greenport West-Holland, om telers op de hoogte te brengen van de resultaten van de Warmtebatterij. Dat is relevant voor de sector om meer inzicht te krijgen in de technologie, aldus De Jong. “De Warmtebatterij moet niet als losse oplossing worden gezien, maar als onderdeel van het totale energiesysteem in de kas. Door samen te werken, zorgen we ervoor dat kennis breder wordt gedeeld, adviseurs de technologie begrijpen en implementaties soepeler verlopen.”

Demonstraties en events spelen hierin een belangrijke rol. De ambitie is om de komende periode de productie en uitrol verder op te schalen. Anderhalf jaar geleden kreeg Thermeleon een innovatielening van Rabobank en de bank hielp het bedrijf aan een adviseur om de Warmtebatterij verzekerbaar voor alle hightech kastypen te maken. Verder werd Thermeleon ondersteund met kennis en netwerk. De Jong: “Rabobank heeft een enorm netwerk en weet welke telers innovatief zijn. Daardoor konden we ons product presenteren aan investeerders en partijen uit de sector.”

Druk retail

Volgens Sander Peltenburg van Rabobank heeft de organisatie financiële oplossingen in huis voor elke levensfase van een bedrijf. “We volgen Thermeleon al geruime tijd. De innovatie kan van grote waarde zijn voor de glastuinbouw. De sector streeft ernaar om in 2040 volledig klimaatneutraal te produceren en netto energie te leveren aan de omgeving. Dan zijn dit soort oplossingen heel belangrijk. Met de innovatielening ondersteunen we bedrijven als Thermeleon in een vroege fase.”

Hoewel er internationale interesse voor de Warmtebatterij is, ligt het accent voorlopig vooral op Nederland. Vanuit de retail ontstaan zowel bij groenten als potplanten steeds strengere CO2-eisen richting telers. Grote klanten van groenten en potplanten, zoals Albert Heijn, Lidl en IKEA, hebben zichzelf de doelstelling opgelegd om de CO2-uitstoot in de keten richting 2030 met 70 tot zelfs 100 procent te reduceren, aldus De Jong. Daarnaast lopen de energiebelasting en energiekosten sterk op. “Dat legt enorme druk op de sector en versnelt de vraag naar oplossingen die direct energie besparen.” Thermeleon levert de Warmtebatterij inmiddels gefaseerd aan een groep nieuwe telers en werkt toe naar grootschalige implementaties. “Met zowel nationale als internationale aanvragen is de focus om het komende jaar ook de productie en het team verder mee op te schalen”, besluit ze.

DE BATTERIJ
IN HET KORT

‍

De Warmtebatterij is de eerste grootschalige passieve PCM-Warmtebatterij voor hightech kassen ter wereld. Een passieve Warmtebatterij op basis van PCM werkt zonder extra stroomverbruik of gas en kan netbelasting verlagen. Telers besparen met de Warmtebatterij gemiddeld 15 tot 30 procent op hun energierekening.