
ASIELZOEKERS EN STATUSHOUDERS IN DE TUINBOUW
Personeel vinden blijft voor veel glastuinbouwbedrijven een uitdaging. Tegelijkertijd kijken steeds meer werkgevers verder dan hun vaste vijver. Asielzoekers en statushouders komen daardoor vaker in beeld. Niet als snelle noodoplossing, maar als mogelijke nieuwe groep gemotiveerde medewerkers. Werkgeverslijn land- en tuinbouw deelt de ervaringen van ondernemers buiten de glastuinbouw, die herkenbare lessen opleveren voor telers: begin op tijd, wees duidelijk en geef iemand echt de kans.
Tekst: Miranda Schenk
Fotografie: Grok/archief
Bij Boerderijwinkel Smilande in Drenthe ontstond het werken met asielzoekers heel praktisch. Mensen kwamen de winkel binnen en vroegen of er werk was. Ondernemer Marinus Dikboom runt een groenteteeltbedrijf met winkel, waar veel werk met de hand gebeurt. Hij besloot verschillende mensen een kans te geven.
Een van hen was Ayad, een jonge asielzoeker die graag betaald wilde werken. In zijn land van herkomst werkte hij al op boerderijen. In Nederland deed hij eerst vrijwilligerswerk, maar hij wilde meer: bezig zijn, geld verdienen en ervaring opdoen. Dikboom is positief: "Altijd op tijd, nooit ziek, niet klagen." Voor Ayad betekende het werk vooral dat hij zich nuttig voelde. "Het maakt mij blij", vertelde hij. Voor glastuinbouwbedrijven is die motivatie interessant. Veel werkzaamheden onder glas vragen inzet, ritme en bereidheid om te leren. Denk aan oogsten, sorteren, verpakken of gewaswerkzaamheden die meerdere dagen of weken doorlopen.
Waardevolle inzet
Een misverstand mag meteen van tafel: asielzoekers en statushouders zijn geen goedkope arbeidskrachten. Werkgevers betalen hetzelfde loon als bij andere medewerkers. De waarde zit volgens ondernemers vooral in de band die je opbouwt. Dikboom zegt: "Je krijgt waardering naar elkaar toe. Dat voelt anders dan werken met losse uitzendkrachten." Ook een bollenteler die in piekperiodes met asielzoekers werkt, ziet dat mensen vaak graag willen aanpakken. Tegelijk blijft het eerlijk verhaal dat niet iedere match slaagt. Soms stopt een traject omdat iemand geen status krijgt. Dat kan lastig zijn als je net vertrouwen hebt opgebouwd.

Ken het verschil
Een statushouder heeft een verblijfsvergunning en mag in Nederland wonen en werken. Je kunt een statushouder in principe aannemen zoals iedere andere werknemer. Wel kan iemand tijd nodig hebben voor inburgering, taallessen of begeleiding vanuit de gemeente. Bespreek dus hoeveel uur iemand beschikbaar is. Een asielzoeker zit nog in de asielprocedure. Voor betaald werk is een tewerkstellingsvergunning, een TWV, nodig. Die vraag je als werkgever aan bij UWV. De vergunning is gekoppeld aan één persoon, één werkgever en één contract. Daardoor is dit minder geschikt als je morgen iemand nodig hebt. Voor gepland werk, seizoenswerk of een duidelijke piekperiode kan het juist wel passen.
De bollenteler noemt voorbereiding de belangrijkste succesfactor. In zijn piekperiode heeft hij veel extra mensen nodig. Voor hem werkt het om ruim van tevoren kandidaten te bespreken en alle gegevens goed aan te leveren. Zijn tip: zorg dat alles klopt. Namen, contracten, loon, startdatum en gegevens moeten volledig zijn. Eén fout kan een aanvraag vertragen. Voor glastuinbouwbedrijven is dat een belangrijke les. Veel arbeidspieken zijn deels voorspelbaar. Wie op tijd contact legt met gemeente, Werkcentrum, opvanglocatie of een regionaal project, heeft meer ruimte om een goede match te maken.
Taal serieus nemen
Taal komt in beide praktijkverhalen terug. Niet als blokkade, maar als aandachtspunt. Werkgevers praten vaak snel, gebruiken vaktaal en geven meerdere instructies tegelijk. Voor iemand die Nederlands leert, is dat veel. Dikboom gebruikt soms een vertaalapp en controleert de vertaling door die terug te vertalen naar het Nederlands. Zo ziet hij snel of de boodschap nog klopt. De les voor telers onder glas: maak instructies kort, concreet en visueel waar dat kan. Eén boodschap per zin. Geen spreekwoorden. Check of iemand het echt begrepen heeft, zeker bij veiligheid, machines, middelengebruik en hygiëne.
Succes hangt niet alleen af van de nieuwe medewerker. Ook de bestaande ploeg moet weten wat er verandert. Collega's moeten ervoor openstaan dat iemand de taal nog niet goed spreekt of anders gewend is te werken. Dat betekent niet dat alles kan. De bollenteler vertelde over een situatie waarin een vader en zoon geen instructies wilden aannemen van een vrouwelijke leidinggevende. Hij was daar duidelijk over: "Zo werkt het hier niet." Die grens is belangrijk. Iedereen is welkom, maar dezelfde werkafspraken gelden voor iedereen.
Begin klein, maar bewust
De belangrijkste les uit de praktijk is nuchter: begin niet blind, maar ook niet te moeilijk. Kijk welk werk geschikt is, wie iemand kan begeleiden en welke afspraken vooraf helder moeten zijn. Daarna kun je gericht contact leggen met partijen in jouw regio. De bollenteler vat het treffend samen: "Gewoon proberen. Met de één klikt het wel, met de ander niet. Maar als je het niet probeert, weet je het niet." Voor glastuinbouwbedrijven zit daar precies de kans: niet als snelle oplossing voor morgen, maar als serieuze route voor werkgevers die werk willen maken van nieuwe doelgroepen.

INFORMATIE EN HULPMIDDELEN
Twijfel je of asielzoekers, statushouders of andere nieuwe doelgroepen passen bij jouw bedrijf? Kijk voor meer informatie op de website van de Werkgeverslijn. De Werkgeverslijn land- en tuinbouw heeft daarnaast twee nieuwe hulpmiddelen ontwikkeld. Het Doelgroepenkompas helpt je ontdekken welke doelgroepen mogelijk passen bij jouw werk, begeleiding en bedrijfssituatie. Daarnaast is er een stappenplan voor werkgevers die aan de slag willen met nieuwe doelgroepen, met praktische aandachtspunten over begeleiding, werkafspraken, regelgeving en ondersteuning.


.gif)










