WACHTEN ZONDER PLAN, DAT IS GEEN STRATEGIE

Voor veel glastuinbouwondernemers is het een uitdaging om te bepalen welke investeringen vandaag nodig zijn voor het bedrijf van morgen. Toch begint die keuze niet bij de vraag welke techniek je als eerste inzet. De belangrijkste vraag is: waar wil je met je bedrijf over tien jaar staan? Pas daarna kijk je welke stappen nodig zijn om daar te komen.    

Bij verduurzaming denken veel ondernemers direct aan wet- en regelgeving, subsidies en rapportages. Maar een toekomstbestendig plan begint daar niet. Het begint bij ondernemerschap: een duidelijke strategie, een haalbare aanpak en een gezonde financiering. Ik spreek veel glastuinbouwondernemers. Grote en kleine bedrijven, familiebedrijven, jonge ondernemers en ondernemers die nadenken over bedrijfsopvolging. Opvallend genoeg voeren we steeds vaker hetzelfde gesprek. Niet over het gewas of de teelt, maar over een andere vraag: ‘Moet ik nu investeren of nog even wachten?’    

Die twijfel is begrijpelijk. De sector verandert snel. Denk aan warmtepompen, aardwarmte, batterijen, netcongestie, CO2-heffingen, arbeidskrapte en robotisering. Dat maakt keuzes complex. Juist daardoor wordt afwachten aantrekkelijk. Maar wat als wachten zonder duidelijke koers inmiddels het grootste risico is? Veel ondernemers kijken terecht kritisch naar de terugverdientijd van een investering. Maar de kosten van niets doen blijven vaak buiten beeld. Denk aan hogere energiekosten, stijgende arbeidskosten, toenemende CO2-heffingen, verouderde installaties en gemiste subsidiemogelijkheden. Ook kan een bedrijf minder aantrekkelijk worden voor financiers of een toekomstige opvolger. Dat zijn kosten die je niet terugziet op een offerte, maar die wel invloed hebben op de toekomst van je bedrijf.    

Steeds vaker zie ik ondernemers investeren omdat er subsidie beschikbaar is. Dat is begrijpelijk, maar subsidie zou niet het vertrekpunt moeten zijn. Begin bij de vraag hoe je bedrijf er in 2030 of 2035 uit moet zien. Vanuit dat toekomstbeeld bepaal je welke stappen nodig zijn, in welke volgorde en op welk moment. Daarna kijk je welke subsidies daarbij kunnen ondersteunen.    

Een goed meerjarenplan gaat daarom verder dan energie en CO2. Het verbindt verduurzaming met je bedrijfsstrategie, personeel, financiering, vervangingsinvesteringen, marktrisico’s en de continuïteit van je onderneming. Zo krijg je inzicht in wat haalbaar is, welke voorbereidingen nu al nodig zijn en waar het verstandig is om nog even te wachten. Dat betekent niet dat iedere ondernemer morgen moet investeren in een warmtepomp, batterij of robot. Soms is wachten juist de beste keuze. Maar dan wel als onderdeel van een doordachte strategie. Wachten zonder plan is geen strategie. Het gaat niet om de keuze tussen direct investeren of niets doen. Het gaat om het verschil tussen bewust sturen op de toekomst of afwachten wat er gebeurt.    

De ondernemers die met vertrouwen vooruitkijken, maken niet allemaal dezelfde keuzes. Sommigen investeren volop. Anderen zetten bewust kleinere stappen of bereiden een investering voor een later moment voor. Wat zij met elkaar gemeen hebben, is dat ze weten waar ze naartoe werken. Daarnaast zoeken zij actief het gesprek op met collega-ondernemers, adviseurs, financiers en andere deskundigen. Niet omdat iemand alle antwoorden heeft, maar omdat betere keuzes ontstaan door kennis te delen, scenario’s door te rekenen en plannen kritisch te bekijken. Uiteindelijk gaat verduurzaming niet alleen over techniek of regelgeving. Het gaat om het maken van onderbouwde keuzes voor het bedrijf dat je over tien jaar nog steeds succesvol wilt runnen.  

Niet kiezen is ook een keuze. Maar wachten zonder plan is geen strategie.