Energie

Valkuilen en verdienkansen netcongestie

Netcongestie is een grote uitdaging voor de Nederlandse economie én voor de glastuinbouw. De krapte op het elektriciteitsnet remt verduurzaming en beperkt de mogelijkheden voor groei. Tegelijkertijd biedt netcongestie glastuinders ook kansen om extra rendement te behalen. Door hun elektrische vermogen flexibel in te zetten, kunnen zij immers helpen om de congestie op het net te verminderen. Hoe benut je die kansen als teler optimaal en voorkom je dat netcongestie je bedrijfsvoering onnodig belemmert? AgroEnergy biedt antwoorden en overzicht in een nieuwe whitepaper.

Tekst: Ank van Lier
Fotografie: AgroEnergy

Netcongestie lijkt hét thema van de laatste jaren. Nieuwsmedia staan er vol mee en er is enorm veel informatie beschikbaar over dit onderwerp. “Hierdoor zien ondernemers soms door de bomen het bos niet meer”, zegt Kris Schoeman, Energie-analist bij AgroEnergy. “Dat was voorons als AgroEnergy aanleiding om alles wat er speelt rondom netcongestie en wat relevant is voor de glastuinbouw overzichtelijk op een rij te zetten in een whitepaper.” Een juiste definitie vormt de basis voor een goede discussie over dit onderwerp. Wat betekent netcongestie nu precies? “Congestie is niets anders dan een gebrek aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet op bepaalde momenten. Er is dan te veel vraag naar of aanbod van elektriciteit. En ons huidige stroomnet is niet in staat om al die elektriciteit te transporteren. Dat is het gevolg van meerdere factoren. Onder meer de toename van energie uit zon en wind speelt hierin een rol, net zoals de opmars van elektrische auto’s.”‍

Obstakel én verdienkans
Netcongestie vormt enerzijds een obstakel voor glastuinders. Elektrificatie is immers een belangrijke pijler in de energietransitie van de sector, maar investeren in een warmtepomp of e-boiler is alleen mogelijk wanneer er voldoende netcapaciteit beschikbaar is. Dat is niet altijd het geval. “Op die manier remt congestie de verduurzaming van de glastuinbouwsector”, zegt Schoeman. Aan de andere kant kunnen telers ook profiteren van de krapte op het net. Door de flexibele inzet van elektrisch vermogen – het gaat dan vooral om WKK’s, maar ook wel om belichting – kan de glastuinbouw namelijk helpen om de congestie indien nodig te verminderen. “Als teler kun je dus geld verdienen door flexibel te zijn en meer of minder stroom af te nemen of terug te leveren op bepaalde momenten.” De nieuwe whitepaper van AgroEnergy biedt glastuinders onder meer inzicht in hoe zij met hun bedrijf optimaal kunnen profiteren van de krapte op het elektriciteitsnet. Er zijn daarvoor tal van mogelijkheden, geeft Schoeman aan.

'Helder inzicht bieden in welke verdienoptie voor jouw bedrijf interessant kan zijn'

Profiteren van netcongestie

“Je kunt onder meer kiezen voor alternatieve contractvormen op het gebied van transportrecht. Hierbij spreek je bijvoorbeeld met de netbeheerder af dat je niet het hele jaar recht hebt op transport van elektrisch vermogen, maar slechts bepaalde uren van de dag. Daar staat tegenover dat je een gereduceerd tarief betaalt voor je transportrecht. Dergelijke contractvormen, waarvan er meerdere zijn, zijn de laatste jaren in opkomst.”

Daarnaast kunnen glastuinders andersoortige contracten afsluiten om netcongestie te voorkomen of op te heffen. De energie-analist licht toe: “Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een capaciteitsbeperkend contract. Dat betekent dat je minder stroom gaat afnemen of leveren op momenten dat sprake is van congestie. Een capaciteitssturingscontract is een andere optie: dan ga je niet alleen minder afnemen of leveren als dat nodig is, maar heb je ook de optie om méér stroom af te nemen of te leveren. Dit is bijvoorbeeld interessant voor bedrijven met een batterij of WKK.”

Ook is er de mogelijkheid van ‘redispatch’. Dit betekent dat marktpartijen, zoals glastuinders, via het zogeheten GOPACS-platform biedingen kunnen doen. “Netbeheerders geven via dit platform aan wanneer zij netcongestie verwachten. Marktpartijen kunnen vervolgens – via een partij als AgroEnergy – een bod doen om te helpen de congestie op te lossen. Dat doen ze door hun afname of productie van elektriciteit op dat moment aan te passen. Daarbij zijn altijd twee partijen nodig: één binnen het congestiegebied en één daarbuiten. Zij moeten tegengestelde acties ondernemen. Wanneer de ene partij bijvoorbeeld extra stroom afneemt, moet de andere juist minder elektriciteit afnemen. Zo wordt de druk op het congestiegebied verminderd en wordt het elektriciteitsnet weer in balans gebracht.”

Handvatten bieden

De genoemde opties zijn in de whitepaper overzichtelijk uitgewerkt, om telers zo een helder inzicht te bieden in welke verdienoptie voor hun bedrijf interessant kan zijn. “Op die manier willen ondernemers in de glastuinbouw helpen om hun rendement verder te optimaliseren”, zegt Schoeman. “Maar we hebben ook oog voor de andere kant: het document geeft ook aan op welke manier je met netcongestie kunt omgaan wanneer dit een belemmering vormt bij de verduurzaming en/of uitbreiding van je bedrijf. Welke opties heb je dan en wat is de juiste route? We kunnen geen pasklaar antwoord bieden – iedere situatie is namelijk anders-, maar willen telers wel handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. En ook aangeven op welke manier wij als AgroEnergy kunnen helpen.”

Actuele stand van zaken Los hiervan bevat de whitepaper ook de nodige algemene informatie over netcongestie: wat is het precies, hoe is het ontstaan en hoeveel vermogen staat er op de wachtlijst binnen congestiegebieden? “Daarnaast geven we een overzicht van wat er in Nederland wordt gedaan om de situatie te verbeteren, welke acties voor uitbreiding van het laag-, midden- en hoogspanningsnet gepland staan. Verder besteden we aandacht aan een stukje regelgeving, bijvoorbeeld omtrent de wachtlijsten voor een nieuwe aansluiting of uitbreiding van een aansluiting. De meeste glastuindershebben al de nodige kennis op het gebied van netcongestie, maar de whitepaper biedt een goed overzicht van de actuele stand van zaken. Op die manier kan het document een hulpmiddel zijn om zo goed mogelijk met netcongestie om te gaan en de verdienkansen optimaal te benutten.”

Meer weten? Download hier de whitepaper over netcongestie