Innoveren

TELERS AAN DE SLAG MET KWALITEIT OPPERVLAKTEWATER

De Kaderrichtlijn Water stelt dat eind 2027 de waterkwaliteit op orde moet zijn. Voor ondernemers in de glastuinbouw betekent dit dat waterkwaliteit en bodemgezondheid steeds centraler komen te staan in hun bedrijfsvoering. Hoe doen ze dat? En hoe kan Rabobank daarbij helpen?

Tekst: Annemarie Gerbrandy
Fotografie: Division Q

Het project Transparante Tuinder ontstond in de tuinbouwhotspot van Nederland uit frustratie. Initiatiefnemer is Bart van Meurs, directeur van Division Q, een projectorganisatie voor technische innovaties in de glastuinbouw en onderdeel van de Koppert Cress Group. “Ondanks alle inspanningen bleef de waterkwaliteit slecht volgens lokale nieuwsberichten. Dat voelt oneerlijk, want je doet je best, maar de sector krijgt kritiek. Vaak wordt gewezen naar ‘die ene boef’, terwijl het probleem complex is. Wij vroegen ons af: wat kan een individuele kweker zelf doen?”‍

‍‍Innovatieve sensoren
Zo ontstond het idee voor een methode waarmee kwekers zelf waterkwaliteit monitoren. Samen met Wageningen University & Research en sensorontwikkelaar Plant-e ontwikkelde Division Q innovatieve sensoren die continu meten en een early warning geven als er afwijkende waarden gemeten worden. “Als het niet goed is, kun je snel handelen. Transparantie is de sleutel”, zegt Van Meurs. Dit helpt telers de lekken in hun watersystemen op te sporen en vervolgens lekvrij te krijgen. Uiteindelijk moet dat leiden tot verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater in glastuinbouwgebieden. Het initiatief groeide uit tot een consortium van twaalf bedrijven. Van Meurs: “Iedereen zag dezelfde deadline: de Kaderrichtlijn Water komt dichtbij. Wachten is geen optie, want de publieke opinie en regelgeving worden strenger. Door samen te werken, versnellen we deze innovatie.”

Strategische stap
Van Meurs benadrukt dat dit niet alleen een technische, maar ook een strategische stap is. “Dit is misschien het begin van een bredere beweging. Wij zijn koplopers, maar we nemen ook een risico. Onbewust onbekwaam – dat gaat nu blijken. Toch geloven we dat dit nodig is om onze licence-to-produce te behouden. Welke tuinbouwbedrijven mogen er straks nog zijn? Alleen die bedrijven die verantwoordelijkheid nemen over hun arbeid, energie én water.”

'Dit is misschien het begin van een bredere beweging'

‘Elk detail moet kloppen’

Het project zit nu in het tweede van vier jaar. “We zijn trots dat we deze club bij elkaar hebben gebracht: kwekers, Glastuinbouw Nederland, Hoogheemraadschap Delfland. Soms staan die partijen tegenover elkaar, nu werken we samen. We ontwikkelen een template voor alle telers. Sinds enkele maanden hebben drie bedrijven sensoren in oppervlaktewater, in de loop van dit jaar twaalf. Real-time data, dashboards en uiteindelijk certificering: een gevelbord dat zegt ‘Deze kweker draagt bij aan schoon oppervlaktewater’. Dat is de richting.”

Een van de deelnemers van het project Transparante Tuinder is Opti-flor. Rens van Antwerpen is medeaandeelhouder van de 20 hectare grote orchideeënkwekerij met in totaal 300 medewerkers in Monster. Opti-flor streeft voortdurend naar five-star kwaliteit, niet alleen in de teelt, maar ook in het bouwen van een sterk consumentenmerk in orchideeën. Volgens Van Antwerpen draait het om de volledige beleving. “Wanneer een consument een orchidee koopt die een lange bloeiduur heeft, kiest die de volgende keer weer voor een Opti-flororchidee. Daarom moet ieder detail kloppen, inclusief de manier waarop wij omgaan met water en gewasbescherming.”

Licence-to-produce

Van Antwerpen stelt dat het best spannend is om zo transparant te zijn. “Je geeft jezelf bloot. Maar we willen laten zien dat we onze zaken op orde hebben.” Hij legt uit dat Opti-flor al langere tijd actief water bemonstert in en rondom de teeltlocaties. “Soms vinden we iets terug, zoals een middel dat we inmiddels niet meer gebruiken. Dat geeft inzicht en helpt ons verbeteren.” De motivatie van Opti-flor om aan het project mee te doen is dat de licence-to-produce onder druk staat, aldus de teler. “Als sector moeten we laten zien dat we verantwoord omgaan met water. Woningbouw komt dichterbij en de maatschappelijke druk neemt toe.

Je wilt niet dat jouw bedrijf verantwoordelijk is voor vervuiling.” Daarom werkt Opti-flor aan een 100% groene teelt richting 2027. “Chemische gewasbeschermingsmiddelen verdwijnen. Wij zijn twee jaar geleden begonnen met alternatieve werkwijzen, samen met toeleveranciers, en biologische bestrijders. Elke zes weken bespreken we in groepen de uitdagingen. Het is een versnelling: in tien jaar tijd realiseerden we als sector al 90 procent reductie, maar die laatste 10 procent is het moeilijkst.” Zijn tip voor collega-tuinders: “Meten is weten. Door continu te meten, krijg je inzicht en kun je handelen. Zo blijf je in control en word je niet verrast door een instantie.”

Wat betekent dit voor Rabobank en haar klanten?

‍

De verhalen van Rens van Antwerpen en Bart van Meurs laten zien dat waterkwaliteit en bodemgezondheid niet alleen wettelijke verplichtingen zijn, maar ook kansen bieden voor innovatie en merkwaarde. Ondernemers die nu investeren in duurzame teelt en transparantie, bouwen aan toekomstbestendige bedrijven. Rabobank kan hierbij een sleutelrol spelen door:

•Financiering van innovaties zoals sensortechnologie en gesloten watersystemen
•Kennisdeling via netwerken en projecten zoals Transparante Tuinder
•Advies over verduurzaming en risicobeheersing richting 2027

De uitdaging is groot, maar de sector toont veerkracht. Voor adviseurs en accountmanagers ligt hier een kans om klanten te ondersteunen bij een transitie die niet alleen noodzakelijk maar ook waardevol is. Glastuinbouwondernemers die interesse hebben om aan het project Transparante Tuinder mee te doen, kunnen contact opnemen met Bart van Meurs of Jim van Ruijven, via bart.vanmeurs@divisionq.nl of jim.vanruijven@wur.nl.